Czym charakteryzuje się styl wiktoriański w architekturze?

Styl wiktoriański pochodzi z czasów panowania królowej Wiktorii, nazywanych epoką wiktoriańską. Dowiedz się, gdzie był najpopularniejszy i czym się wyróżnia w architekturze.

Geneza stylu wiktoriańskiego

Nazwa stylu nawiązuje do czasów panowania królowej Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Wiktorii, w latach 1837-1901 określanych mianem epoki wiktoriańskiej. Styl wiktoriański czerpał inspiracje z wielu wcześniejszych epok, takich jak gotyk, renesans, barok. Budowle przez to były unikalne i bardzo dekoracyjne.

Występował on głównie w Wielkiej Brytanii, ale także na dawnych terenach Brytyjskich, dlatego był on też popularny w Ameryce Północnej – w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie; a także Australii i Indiach.

Cechy szczególne architektury wiktoriańskiej

Styl wiktoriański był połączeniem neostylów, takich jak neogotyk, czy neorenesans. Był on różnorodny, a w budownictwie stosowano głównie szkło i żelazo, ale także cegłę, drewno lub kamień. W tym okresie powstały też nowe budynki – dzisiejsze stacje kolejowe. Nowe technologie produkcji, takie jak produkcja żelaza i szkła na dużą skalę, umożliwiły tworzenie bardziej skomplikowanych i ozdobnych konstrukcji.

Ogólnie budowle z tego okresu wyróżniają się dużą ilością ornamentów i przeróżnych zdobień, posiadają wysokie sufity, wieże, werandy, mocno zdobione elewacje, kolorowe fasady, pojawiały się wykusze, ganki, witraże, okna były wysokie oraz miały niesamowite, kute kraty. Nad oknami i drzwiami były także ostre łuki.

Kolory dominujące w stylu wiktoriańskim

Styl wiktoriański cechuje się głębokimi, nasyconymi kolorami, takimi jak bordo, butelkowa zieleń, granat i złoto, a także żywe i wyraziste kolory, takie jak fiolet, brąz, czerwień, błękit. Często stosowano wzory kwiatowe i geometryczne.

Zabytki architektoniczne w stylu wiktoriańskim

Znane budynki w stylu wiktoriańskim w Wielkiej Brytanii

1. Pałac Westminsterski (Palace of Westminster) – Londyn
   • Głównie znany z charakterystycznej wieży zegarowej, znanej jako Big Ben.
2. Victoria and Albert Museum – Londyn
   • Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów w Londynie, zaprojektowane przez Alfreda Waterhouse’a.
3. St. Pancras Railway Station – Londyn
   • Stacja kolejowa w Londynie, zaprojektowana przez George’a Stephensa.
4. The Royal Albert Hall – Londyn
   • Budynek wzniesiony w 1871 roku, słynący z okrągłej, kopulastej konstrukcji.
5. Kensington Palace – Londyn
   • Pałac, który był rezydencją wielu członków rodziny królewskiej.
6. The Royal Exchange – Manchester
   • Budynek handlowy w centrum Manchesteru, zaprojektowany przez Williama Tite’a.

Wiktoriańska architektura w Indiach

1. Victoria Memorial – Kalkuta
   • Jest to jeden z najbardziej znanych przykładów wiktoriańskiej architektury w Indiach. Zbudowany w latach 1906–1921, upamiętnia królową Wiktorię.
2. Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus (dawniej Victoria Terminus) – Mumbaj
   • Został zaprojektowany przez Frederica Williamsteada. Jest to dworzec kolejowy, który stanowi ważny punkt komunikacyjny i jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
3. Rajabai Clock Tower – Mumbaj
   • Wieża zegarowa zbudowana w latach 1869-1878, została zaprojektowana przez Sir George’a Gilberta Scotta.
4. Elphinstone College – Mumbaj
   • Kolegium zbudowane w latach 1856–1860, jego architektura jest jednym z symboli wiktoriańskiego stylu edukacyjnego w Indiach.
5. The Calcutta High Court – Kalkuta
   • Zbudowany w 1872 roku w stylu wiktoriańskim, jest to jeden z najstarszych sądów w Indiach.

Budynki wiktoriańskie w Australii

1. The Royal Exhibition Building – Melbourne
   • Zbudowany w 1879 roku, ten budynek jest jednym z najstarszych i najlepiej zachowanych przykładów wiktoriańskiej architektury w Australii.
2. The Old Treasury Building – Melbourne
   • Zbudowany w latach 1857–1862, jest to jeden z najważniejszych budynków w stylu wiktoriańskim, był kiedyś siedzibą skarbu stanu Wiktoria.
3. The State Library of Victoria – Melbourne
   • Zbudowana w 1856 roku i znana z charakterystycznej kopuły, Biblioteka Państwowa Wiktorii.
4. The Windsor Hotel – Melbourne
   • Luksusowy hotel w Melbourne zbudowany w 1883 roku.
5. The Sydney Town Hall – Sydney
   • Zbudowany w latach 1868–1889, jest to przykład wiktoriańskiej architektury w Sydney.
6. The Queen Victoria Building (QVB) – Sydney
   • Zbudowany w latach 1893–1898, ten budynek w stylu wiktoriańskim był początkowo przeznaczony na rynek, ale dzisiaj pełni funkcję centrum handlowego.

Budynki przedstawiające styl wiktoriański w Ameryce Północnej

1. The Painted Ladies – San Francisco, Kalifornia
   • Zespół kolorowych domów w stylu wiktoriańskim, które stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli San Francisco. Najczęściej kojarzone z tzw. „Painted Ladies” jest pięć domów przy Alamo Square.
2. The Old Courthouse – Winnipeg, Manitoba
   • Zbudowany w 1884 roku, ten budynek sądowy to przykład wiktoriańskiej architektury w Kanadzie.
3. Newport Mansions – Newport, Rhode Island
   • Znajduje się tam kilka historycznych rezydencji w stylu wiktoriańskim, w tym The Breakers, zbudowana przez rodzinę Vanderbiltów. Budynki te reprezentują styl życia wiktoriańskiego okresu.

W Ameryce Północnej budynki wzorowane na styl wiktoriański to były przede wszystkim domy mieszkalne, a także budynki użyteczności publicznej, takie jak dworce kolejowe, muzea, hotele czy sądy, pozostawiając trwały wpływ na architekturę wielu miast.